Mắt Biếc
Nguyễn Nhật Ánh

Ebook miễn phí tại : www.Sachvui.Com

Chương 1

Hồi còn nhỏ, nhỏ xíu, tôi không có bạn gái . Suốt ngày tôi chỉ chơi
với ... mẹ tôi và bà nội tôi . Mẹ tôi rất thương tôi nhưng vì mẹ sợ ba
nên ít khi mẹ che chở được tôi trước những trận đòn của ba tôi . Bà
tôi thì lại khác. Bà sinh ra ba nên ba phải sợ bà. Ðiều đó thật may
mắn đối với tôi .
Hồi nhỏ tôi rất nghịch, ăn đòn khá thường xuyên. Ðiều đó buộc đầu
óc non nớt của tôi phải tìm cách đối phó với những trận đòn trừng
phạt của ba tôi . Mỗi lần phạm lỗi, hễ thấy ba tôi dợm rút cây roi mây
ra khỏi vách là tôi vội vàng chạy qua nhà bà tôi . Bà tôi thường nằm
trên cái sập gỗ lim đen bóng, bên dưới là những ngăn kéo đựng
thuốc bắc của ông tôi . Bà nằm đó, miệng bỏm bẻm nhai trầu, tay
phe phẩy chiếc quạt mo cau với một dáng điệu thong thả.
- Bà ơi, bà! - Tôi chạy đến bên chiếc sập, hổn hển kêu:
Bà tôi chỏi tay nhỏm dậy:
- Gì đó cháu ?
- Ba đánh! - Tôi nói, miệng méo xệch.
- Cháu đừng lo! - Lên đây nằm với bà!
Bà tôi dịu dàng trấn an tôi và đưa tay kéo tôi lên sập, đặt tôi nằm
khuất sau lưng bà, phía sát tường. Xong, bà tôi xoay người lại, nằm
quay mặt ra ngoài .
Lát sau, ba tôi bước qua, tay vung vẩy cây roi, miệng hỏi:
- Mẹ có thâý thằng Ngạn chạy qua đây không?
- Không thấy .
Bà tôi thản nhiên đáp và tiếp tục nhai trầu . Tôi nằm sau lưng bà, tim

thót lại vì lo âu . Tôi chỉ cảm thấy nhẹ nhõm khi nghe tiếng bước
chân ba tôi xa dần.
Những lúc đó, tôi không dám về nhà ngay . Bao giờ tôi cũng nằm lại
chơi với bà. Tôi nằm sấp người trên sập, nũng nịu:
- Bà ơi, bà gãi lưng cho cháu đi !
Bà tôi không bao giờ từ chối yêu cầu của tôi . Bà vừa gãi lưng cho
tôi vừa thủ thỉ kể chuyện cho tôi nghe . Những câu chuyện đời xưa
của bà tôi đã nghe đến thuộc lòng. Bà không có nhiều chuyện. Có
bao nhiêu chuyện bà đã kể sạch sành sanh. Do đó, bà cứ kể đi kể
lại mãi những câu chuyện cũ. Tuy vậy, mỗi khi bà kể chuyện, tôi luôn
luôn nằm nghe với cảm giác hứng thú hệt như lần đầu tiên, có lẽ do
giọng kể dịu dàng và âu yếm của bà, bao giờ nó cũng toát ra một
tình cảm trìu mến đặc biệt dành cho tôi khiến trái tim tôi run lên trong
nỗi xúc động hân hoan khó tả. Và tôi ngủ thiếp đi lúc nào không hay,
với trái tim không ngừng thổn thức.

Chương 2
Lớn lên một chút, ngoài mẹ tôi và bà tôi, tôi có thêm ba người bạn
gái . Ðó là hai người chị con bác tôi . Chị Nhường lớn hơn tôi bốn
tuổi, đầu nhiều ghẻ chốc nên lúc nào cũng cạo trọc. Chị Quyên bằng
tuổi tôi, da đen nhẻm, quanh năm chỉ vận mỗi cái quần cộc, không
bao giờ chịu mặc áo, mũi luôn luôn thò lò. Người thứ ba là cô Thịnh,
con út của bà tôi . Cô Thịnh bằng tuổi với chị Nhường. Khi bác tôi
sinh con gái đầu lòng thì bà tôi sinh con gái út. Ðầu cô Thịnh cũng
cạo trọc như đầu chị Nhường. Trẻ con quê tôi không có lắm trò chơi
như trẻ con thành phố, suốt ngày chỉ nghịch đất nên đứa nào cũng
lắm ghẻ.
Tôi cũng ghẻ đầy đầu nhưng may mắn không bị cạo trọc như chị
Nhường và cô Thịnh. Mẹ tôi cho tôi hớt tóc "ca-rê", nhưng mẹ bảo
lão Tứ hớt tóc húi đầu tôi tới tận ót, phô cái gáy trắng nhởn. Những

mụn ghẻ trên đầu khi lành biến thành sẹo, thời gian không xóa nổi .
Lớn lên tôi có thói quen để tóc dài phủ gáy là do vậy .
Dạo ấy, ông tôi định xây một dãy nhà ngang phía sau nên cho đổ
một đống cát cao nghệu ngay trước sân. Suốt một thời gian dài,
đống cát đó là sân chơi lý tưởng của bốn cô cháu chúng tôi . Chúng
tôi suốt ngày bò lê trên cát, thi nhau đào những đường hầm sâu hút
hoặc hoài công xây những tòa nhà cứ chốc chốc lại đổ sập. Xây nhà
chán, chúng tôi lại vốc cát ném nhau . Tôi với chị Quyên một phe,
chị Nhường với cô Thịnh một phe . Chúng tôi ném hăng đến nỗi cát
bay mù trời và chui đầy cả hai tai, mũi, miệng. Tôi sợ cát bay mù
mắt, cứ đứng xa xa, một tay che mặt, một tay vốc cát ném tới . Chị
Quyên gan lì hơn tôi nhiều . Hai tay nắm cát, mắt nhắm tịt, chị xông
lên phía trước ném liên hồi kỳ trận. Chị Nhường và cô Thịnh bị cát
ném rát mặt liền kêu thét lên và bỏ chạy .
Sau những trò chơi ném cát thú vị đó, bao giờ tôi cũng bị ăn đòn. Ba
tôi ban ngày đi làm không có nhà nhưng tối về nghe mẹ tôi kể tội tôi
thế nào ba tôi cũng đem tôi ra xét xử. Thoạt đầu tôi phải đứng
nghiêm, hai tay khoanh trước ngực và miệng lí nhí trả lời những câu
hỏi đầy đe dọa của ba tôi . Tiếp theo, tôi lại phải nghểnh cổ nghe ba
tôi luận tội . Thú thật, lúc đó tôi chẳng hề chú ý mảy may đến những
lời răn dạy của ba tôi, đầu óc tôi mãi bận bịu vào việc đoán xem lát
nữa đây tôi sẽ bị đánh mấy roi và thầm mong bà tôi đang đi chơi đâu
đó trong làng sẽ kịp về trước khi xảy ra những chuyện đáng tiếc cho
đứa cháu khốn khổ của bà. Nhưng khác xa với những ông Bụt trong
câu chuyện bà kể, bà tôi chẳng bao giờ nghe được những mong mỏi
thầm kín của tôi . ít khi bà về đúng lúc. Bà chỉ về khi mông tôi đã hằn
những vệt roi khiến lòng tôi thêm hờn tủi và tôi giận dỗi chẳng thèm
trò chuyện với bà.
Không có bà tôi can thiệp, tôi đành phải buồn bã thực hiện nốt phần
cuối cùng của phiên xét xử. Tôi lặng lẽ phủi chân leo lên bộ ván nằm
sấp xuống, mặt áp vào phiến gỗ mát lạnh, quần kéo xuống khỏi
mông. Tôi nằm im như thế, người căng ra, mắt nhắm nghiền. Không
hiểu sao tôi luôn luôn tin rằng khi bị đòn, nhắm mắt lại sẽ ít đau hơn.

Ba tôi vừa đánh vừa đếm. Mặc dù đã chuẩn bị tinh thần, người tôi
cứ bị giật nẩy mỗi khi ngọn roi quất xuống. Ba tôi không học được
cách đánh nhẹ tay như mẹ tôi . Ba đánh đau thấu xương. Hai roi
đầu, tôi nghiến chặt răng, cố không bật khóc. Nhưng đến roi thứ ba
thì tôi không kềm giữ nổi . Bao giờ cũng vậy, đến roi thứ ba là tôi
khóc òa .
Tôi vừa nức nở vừa leo xuống đất, chân sờ soạng tìm dép. Khi
ngẩng mặt lên, tôi nhìn thấy một đôi mắt lấp ló ngoài khe cửa . Ðó là
đôi mắt cô Thịnh. Khi nãy, hẳn chị Nhường và chị Quyên cũng đứng
rình phía ngoài, nhưng đến khi thấy tôi leo lên ván nằm úp mặt
chuẩn bị thọ hình, chắc hai chị em khiếp đảm bỏ chạy về nhà.

Chương 3
Làng tôi có một cái chợ tên là Chợ Ðo Ðo . Từ lâu, tên chợ đã thành
tên làng. Lớn lên, tôi đi đâu xa, xưng là người làng Ðo Ðo, ai cũng
biết. Người làng khác hay nói câu vè "chén Ðo Ðo là chó đen đen"
để ghẹo người làng tôi . Mãi đến bây giờ, tôi vẫn không hiểu câu đó
có ý nghĩa gì hay chỉ là một câu nói chơi, nhưng hồi nhỏ mỗi khi
nghe ai nói như vậy, tôi tức lắm. Tôi cứ nghĩ người ta bảo mình là
chó.
Chợ Ðo Ðo chỉ họp ban đêm. Ban ngày chợ vắng ngắt, chỉ còn trơ
lại cây bàng già giữa chợ và nhừng căn lều trống trải, ọp ẹp nơi bọn
trẻ con thường tụ tập chia phe đánh nhau .
Sau những lần bị đòn, tôi thường ra đứng một mình ở đầu hè, nhìn
xuống chợ . Tôi đứng đó, buồn bã, cô đơn và rên rỉ như một con chó
con. Tôi vừa xoa cặp mông bỏng rát vừa cảm thấy mình là đưá trẻ
bất hạnh nhất trên đời và tôi cứ để mặc những giọt nước mắt lăn
tròn trên má. Những lúc đó, tôi thường ao ước mình đột ngột chết đi
để ba tôi phải hối hận vì đã đánh tôi, để mẹ tôi phải hối hận vì không
dám can ba, và cả bà tôi nữa, bà sẽ vô cùng khổ tâm vì bà đã trót đi
dạo trong một buổi tối quan trọng như vậy . Mọi người sẽ khóc sưng

cả mắt. Nghĩ đến cảnh mẹ tôi và bà tôi khóc than vật vã, tóc xổ rối
tung, aó quần xốc xếch, tự nhiên tôi thấy mủi lòng, không muốn chết
nữa . Nhưng rồi tôi bất giác sờ tay xuống mông và kiên quyết giữ
nguyên ý định trừng phạt mọi người bằng cái chết đáng thương của
mình. Dĩ nhiên tôi không muốn chết hẳn. Chết hẳn như chú Hoan
đám ma tháng trước, tôi sợ lắm. Vợ con chú khóc như ri nhưng chú
thì chẳng nghe thấy gì. Chú ngủ, ngủ hoài và sẽ chẳng bao giờ dậy
nữa . Mẹ tôi bảo vậy . Không, tôi không định chết như chú Hoan. Tôi
chỉ chết chừng năm ngày thôi . Lúc ba mẹ tôi, ông bà tôi và những
người thân khóc khô hết nước mắt thì tôi sẽ sống dậy trước sự hân
hoan chào đón của mọi người . Lúc ấy, mọi người sẽ chen lấn giành
giật nhau để được ôm lấy tôi . Ai tôi cũng cho ôm nhưng ba tôi thì
không. Tôi sẽ lạnh lùng hất tay ba tôi ra, bất chấp vẻ đau khổ ánh
lên trong đôi mắt ba . Nhưng dù sao, cuối cùng tôi cũng suy nghĩ lại
và để cho ba tôi ôm tôi nhưng ba sẽ phải là người sau chót được
đến gần tôi . Những ngày sau đó hẳn là những ngày rất tuyệt vời đối
với tôi . Tôi sẽ tha hồ vấy bẩn áo quần, tha hồ nghịch cát, thậm chí
chôn cả người trong cát, chỉ chừa hai lỗ muĩ, mà vẫn không sợ bị
đòn. Mải chìm đắm trong viễn cảnh xán lạn đó, tôi quên béng cả
khóc. Trong khi tôi đang nghĩ xem cần phải giở những trò nghịch
ngợm gì nữa với sự tự do quá mức của mình thì tiếng cô Thịnh khẽ
vang lên sau lưng:
- Ngạn đứng làm gì đó ?
Giọng nói dịu dàng của cô Thịnh kéo tôi về với thực tại . Giấc mơ
huy hoàng biến mất và tôi cay đắng hiểu rằng chẳng làm gì có
chuyện nghịch cát mà không bị ăn đòn, rằng đời tôi sẽ còn đau khổ
dài dài . Càng nghĩ tôi càng buồn tủi và bất giác tôi rơm rớm nước
mắt.
Cô Thịnh nhẹ nhàng đặt tay lên vai tôi, hỏi:
- Ba Ngạn đánh Ngạn có đau không?
Tôi nức nở:

- Ðau gần chết.
- Ðể cô xức dầu cho Ngạn nghen!
Tôi khụt khịt mũi và lặng lẽ gật đầu .
Cô Thịnh kéo quần tôi xuống và thoa dầu lên những lằn roi vắt
ngang mông tôi . Hóa ra trước khi đi tìm tôi, cô Thịnh đã bỏ sẵn chai
dầu trong túi áo .
Không hiểu do chai dầu hiệu nghiệm hay do tình thương của cô
Thịnh mà tôi chẳng còn nghe đau đớn nữa . Những ngón tay của cô
Thịnh lướt nhẹ trên da tôi như những cục bông gòn mềm mại .
Xức dầu cho tôi xong, cô Thịnh âu yếm hỏi:
- Ngạn đã hết đau chưa ?
Tôi sụt sịt:
- Hết rồi .
- Hết sao Ngạn còn khóc?
Tôi chối:
- Ngạn đâu có khóc.
- Có. Cô thấy Ngạn khóc nè.
Tôi đưa tay quệt nước mắt:
- Ðó là khi nãy . Bây giờ Ngạn đâu có khóc nữa .
Cô Thịnh không tin lời tôi . Cô nhìn tôi bằng ánh mắt nghi ngờ
nhưng cô không hỏi nữa . Cô chỉ cầm tay tôi, rủ:

- Ngạn đi xuống chợ chơi với cô không?
Tôi biết cô Thịnh đi chợ chẳng để mua gì. Thấy tôi buồn, cô muốn
dẫn tôi đi chơi vậy thôi . Dĩ nhiên là tôi gật đầu liền. Tôi rất thích
xuống chợ . Bao giờ tôi cũng thích xuống chợ . Tôi có thể lượn lờ
hàng tiếng đồng hồ không chán trước các sạp tạp hóa, mê mẩn nhìn
ngắm những vòng xuyến xanh đỏ, những hộp chì màu luôn luôn có
sức thu hút đối với tôi và những viên bi sặc sỡ nằm chen chúc trong
các hộp giấy vuông vức với dáng vẻ hấy dẫn đặc biệt.
Tôi và cô Thịnh len lỏi qua những hàng cá tươi tanh nồng vị biển.
Những người dân miền duyên hải da rám nắng phô hàm răng trắng
ởn, mời chào . Sáng sớm thuyền về, những người buôn cá ở miệt
biển thức dậy từ trước, vội vã xếp cá vào giỏ và thuê xe thồ đi suốt
ngày không nghỉ để kịp đem cá đến phiên chợ đêm quê tôi . Làng tôi
là làng núi nhưng ngày naò cũng có cá tươi là nhờ vậy .
Ði quanh quẩn một lát, tôi lại thấy mình đứng trước các sạp tạp hóa
với những bà lão bán hàng giống hệt bà tôi, miệng lúc nào cũng
móm mém nhai trầu . Tôi đứng đó, mắt dán chặt vào nhừng món
hàng xinh xắn và lung linh đang bày biện trên sạp, lòng dậy lên một
nỗi ao ước mơ hồ nhưng cháy bỏng. Suốt thời thơ ấu dài lâu, các
sạp tạp hóa luôn luôn là một thế giới lộng lẫy và đầy bí ẩn đối với
tâm hồn non nớt của tôi . ấn tượng đó sâu sắc đễn nỗi mãi đến tận
bây giờ, khi tôi đã bước qua tuổi ba mươi, cứ mỗi lần đi ngang qua
một quầy tạp hóa bất chợt nào, tôi không làm sao kềm chế được ý
định dừng chân lại và dán mắt vào tủ kiếng với một nỗi xao xuyến lạ
lùng.
Trong khi tôi đang mê mải chìm đắm trong thế giới đầy màu sắc đó
thì từ giữa chợ bỗng vọng lại những tiếng hò reo huyên náo .
Cô Thịnh lắc lắc tay tôi:
- Ngạn ơi, lại đằng kia xem xiếc đi !
Tôi theo cô Thịnh lần về phía tiếng ồn.

Chính giữa chợ, dưới gốc bàng già, giữa một vòng người hiếu kỳ
chen chúc vây quanh, những tay sơn đông mãi võ đang làm trò. Cô
cháu tôi phải loay hoay khá lâu mới vẹt được một khẽ hở chui vào .
Những người bán thuốc dạo cởi trần trùng trục và biểu diễn những
trò lạ mắt. Họ gồng người lên và để cho những thanh mã tấu chém
vào . Mặc dù biết chác rằng họ sẽ chẳng hề hấn gì, những thanh mã
tấu chạm vào người họ sẽ dội ra như chạm vào một khối cao su,
nhưng cứ mỗi lần thấy lưỡi thép bén ngót và lấp loáng ánh đuốc
vung lên, tôi đều sợ hãi nhắm tịt mắt lại . Chỉ đến khi nghe những
tiếng xuýt xoa và những tràng vỗ tay rầm rộ vang lên, tôi mới dám
hé mắt nhìn, trống ngực vẫn còn đập thình thịch.
Tôi đã xem đám người mãi võ này làm trò nhiều lần. Họ không ngụ
cư cố định ở một nơi nào . Quanh năm, suốt từ mùa hè đến mùa
xuân năm sau, họ đi lang thang qua các làng mạc, các thôn xóm. Cứ
khoảng vài tháng, họ lại đến vùng tôi một lần. Vẫn dựng lều dưới tán
bàng già giữa chợ, vẫn những con người cũ với những tiết mục cũ
nhưng kiểu cách sinh hoạt khác thường và những màn biểu diễn
vừa quen thuộc vừa kỳ bí của họ bao giờ cũng toát ra một sức lôi
cuốn mạnh mẽ khiến vòng tròn người chung quanh mỗi lúc một dày
đặc và những người này, bị thôi miên bởi những phép gồng, những
trò nuốt dao và phun lửa, đã háo hức tháo những cây kim băng cài
ngang miệng túi để móc tiền ra mua những lọ cù là, những chai
khuynh diệp, các thứ thuốc cao và thuốc chữa bệnh thời mạo khác.
Hồi đó, đối với tôi, màn biểu diễn cuối cùng của đám người phiêu
bạt này bao giờ cũng là màn biểu diễn được trông chờ nhất. Sau khi
bận rộn và vui vẻ thối tiền lẻ lại cho vô số người xem nhẹ dạ, một
người trong đám mãi võ tiến về phía chiếc lồng sắt đặt dưới gốc
bàng. Anh ta mở nắp lồng và từ trong đó, một con trăn đốm từ từ
chui ra . Nó bò quanh một vòng, vừa trườn vừa uể oải lắc mình,
khiến bọn trẻ con kêu thét lên. Tôi không khóc nhưng hồi hộp bước
lui một bước, tay nắm chặt tay cô Thịnh. Trong lúc đó, người vừa
mở nắp lồng đi lại gần con trăn. Anh ta chìa tay ra và con trăn lập
tức trườn lên cánh tay anh ta . Rồi bằng những độg tác uốn éo, nó

quấn quanh cánh tay nhiều vòng, sau đó nó tiếp tục nhoài tới quấn
quanh bụng và cuối cùng nó cuộn tròn quanh cổ người biểu diễn
bằng những cú lượn mềm mại nhưng vững chắc.
Tôi nhình sững cảnh tượng trươc' mặt như bị thôi miên, lưng nổi đầy
gai ốc, lòng pha trộn những cảm giác khó tả, vừa khiếp đảm lại vừa
hân hoan.
Cô Thịnh đứng coi một lát rồi rùng mình bảo tôi:
- Về thôi, Ngạn ơi !
Cô sợ hả ? - Tôi hỏi .
- ừ, trông ghê quá !
Tôi nói:
- Ngạn cũng thấy ghê nhưng Ngạn không sợ . Ngạn đứng coi nữa !
Cô Thịnh kéo tay tôi:
- Thôi, về đi ! Khuya rồi ! Bộ Ngạn không sợ bị đòn hả ?
Lời nhắc nhở của cô Thịnh khiến tôi giật thót và không chần chờ lấy
một phút, tôi vội vã bước theo cô Thịnh lần ra khỏi đám người chen
chúc, lòng đầy tiếc rẻ.
Khi ngước mắt lên, tôi nhận ra bầu trời đã đầy sao . Những vì sao
chi chít chiếm hết mọi khoảng trống và mỗi lúc một tỏa sáng. Trong
khi đó, dường như có ai đã tắt bớt những ngọn đèn dầu lung linh
trong chợ . Một số hàng quán đã dọn về nhà, chỉ còn trơ lại những
chiếc chõng tre đang sút dần những sợi mây buộc.

Chương 4

Lớn lên một chút nữa, tôi đi học. Trước đó, tôi đã biết đọc chữ. Ba
tôi sắm một quyển vở, thoạt đầu dạy tôi hai mươi bốn chữ cái, sau
đó dạy tới vần xuôi, rồi vần ngược. Mỗi ngày tôi phải học thuộc một
chữ. Tối ba tôi dò lại và dạy thêm chữ mới .
Nhiều hôm mải chơi quên cả học, tối đến tôi chỉ biết ngồi đực mặt ra
trước trang vở. Hỏi năm lần bảy lượt, thấy tôi ấp úng đáp không
xuôi, ba tôi biết ngay là tôi suốt ngày mê chơi, liền nổi dóa cốc cho
tôi mấy cái vào đầu . Thấy tôi ngồi khóc rấm rức, nước mắt nước
mũi sì sụt, mẹ tôi hẳn rất xót ruột nhưng không dám lên tiếng.
Những lúc đó, ba tôi phạt tôi bằng cách không cho tôi đi ngủ. Tôi
phải ngồi học tới học lui con chữ tôi đã quên đến tận khuya lơ khuya
lắc.
Ban ngày tôi đã chạy nhảy mệt nhoài, vừa ăn cơm tối xong, hai mắt
tôi đã muốn díp lại, vậy mà lúc này tôi phải ngồi tụng lấy tụng để
những con chữ khúc khuỷu kia đến sái cả quai hàm.
Mắt nhắm mắt mở, tôi ngồi học khổ sở như một tội đồ, ngón tay trỏ
đè vào con chữ đến thủng cả giấy, còn đầu thì gật gà gật gù. Ðôi khi
tôi thiếp đi, hồn phiêu diêu vào cõi mộng nhưng miệng vẫn đánh vần
theo quán tính. Chỉ đến khi đầu tôi gục xuống, va phải mặt bàn đánh
"cốp" một cái, tôi mới sực tỉnh và lại vội vã gào giọng đọc thật to .
Nghe tiếng đọc bài ê a giữa đêm khuya của tôi, bà tôi lẹp kẹp bước
qua . Thấy tôi ngồi học một mình, hai mắt nhắm nghiền, đầu gục lên
gục xuống... đánh nhịp, bà tôi giận run người . Bà bước vội lại bàn,
cầm lấy quyển vở trước mặt tôi ném xoạch xuống đất rồi vừa ôm lấy
tôi, bà vừa mắng ba tôi sa sả.
Bao giờ bà tôi mắng, ba tôi cũng im re . Ba lẳng lặng trên giường vờ
đọc sách, không dám cãi lại nửa câu, mặc cho bà tôi bế tôi lê và nhẹ
nhàng đặt tôi vào giường trong khi tôi đã ngoẻo cổ ngủ trên tay bà
tự bao giờ.
Nhưng dẫu sao, chính nhờ những biện pháp giáo dục khắt khe của

ba tôi mà trước khi bắt đâù đi học, tôi đã đọc thông các mặt chữ,
điều mà không phải đứa trẻ nào cũng làm được.

Chương 5
Trường Tiểu Học Làng Tôi Thuở ấy Chỉ Có Bốn lớp, từ lớp hai đến
lớp năm. Vì trường không có lớp một nên đa số trẻ con trong làng
khi xin vào lớp hai đều học qua lớp vỡ lòng của thầy Phu .
Thầy Phu là một thầy giáo làng, mở lớp dạy học trò nổi tiếng, học trò
thầy khi vào trường tiểu học bao giờ cũng đứng nhất. Thầy còn nổi
tiếng là người nghiêm khắc, ưa phạt học trò nên học trò rất sợ thầy,
không dám nghịch. Vì vậy, các bậc cha mẹ trong làng rất thích gởi
con đến trường thầy Phu .
Nhà thầy Phu ở kế nhà tôi nên trước khi cho tôi đi học, ba tôi dẫn tôi
qua ra mắt thầy .
Thoạt nhìn thấy thầy, tôi đã sợ . Mái tóc hoa râm chải lật ra phía sau,
nụ cười lấp lánh nhưng chiếc răng bịt vàng và gọng kính lão xệ
xuống trên mũi khiến đôi mắt nom như lồi ra, toàn bộ toát ra vẻ
nghiêm nghị, mực thước và đe dọa .
Suốt buổi, tôi đứng khép nét nơi góc bàn, không dám thở mạnh và
bằng một giọng lí nhí đến tôi cũng không nghe rõ, tôi lúng túng và rụt
rè trả lời những câu hỏi của thầy, lòng chỉ mong cho buổi ra mắt
chóng kết thúc.
Thầy Phu có hai người con. Chị Hạnh, khoảng mười lăm, mười sáu
tuổi và thằng Hoà, trạc tuổi tôi . Ðến hôm đi học chung lớp với tôi .
Sau này tôi còn biết nó là một thằng bé hung hãn và ngang ngạnh.
Tất cả bọn học trò chúng tôi thường xuyên bị nó bắt nạt. Những trò
chơi của chúng tôi luôn luôn bị cắt đứt bởi sự xuất hiện của thằng
Hòa . Nó tước đoạt thẳng tay những viên bi mù u, những nắp ken đã
đổ đầy sáp của chúng tôi và những sợi thun của bọn con gái, thản

nhiên cho vào túi và lững lững bỏ đi . Những nạn nhân chỉ biết ứa
nước mắt nhìn theo .
Không phải bọn tôi không thể làm gì được nó. Bọn tôi thừa sức tóm
cổ nó vật xuống đất và giã cho nó một trận nhớ đời . Nhưng không
đứa nào dám đụng đến nó chỉ vì bởi một lẽ đơn giản, nó là con thầy
Phu .
Có lần thằng Toản, một đứa mới vào học, chưa biết oai tha*`ng Hòa,
bị thằng Hòa trấn lột. Toản thoi thằng Hòa một quả trúng quai hàm.
Ngay lập tức, thằng Hòa nằm lăn xuống đất ăn vạ, chân giãy đành
đạch. Tụi tôi đứng coi, sợ xanh mặt.
Thế là thằng Toản bị thầy Phu kêu lên. Thầy bắt nó chụm năm đầu
ngón tay lại rồi dùng cạnh nhọn của cây thước kẻ đánh lên đó. Toản
nghiến răng chịu đau, nước mắt chảy ròng ròng. Chưa hết, sau đó
Toản còn bị phạt nhảy cóc ngoài sân. Trưa nắng chang chang, Toản
ngồi chồm hổm, hai tay chống vào hông và nhảy quanh sân ba vòng
y như con cóc.
Toản trợn mắt nhảy, lưỡi thè ra, miệng thở dốc. Ðến khi vô chỗ ngồi,
mặt mày nó còn đỏ lơ đỏ lưỡng, nói không ra hơi . Trong các hình
phạt của thầy Phu, nhảy cóc là hình phạt bọn tôi sợ nhất. Thế mà
vừa chân ướt chân ráo vào học, thằng Toản đã bị ngay .
Sau vụ đó, uy phong của thằng Hòa càng tăng gấp bội . Bọn tôi sợ
nó một phép. Còn nó thì tiếp tục bóc lột và hiếp đáp bọn tôi không
thương tiếc.
Trong những ngày gian khổ đó, tôi đã làm quen với Mắt Biếc, người
bạn gái đầu tiên trong đời .

Chương 6
Hồi đó, tôi chưa gọi Mắt Biếc là Mắt Biếc. Tôi gọi nó là Hà Lan, như

mọi người vẫn gọi Trong lớp của thầy Phu, mỗi bàn ngồi ba đứa .
Tôi ngồi ở bàn chót cùng, bên phải là Hà Lan, bên trái là thằng
Ngọc. Bạn bè thường gọi Ngọc là Ngọc sẹo, vì nó có cái sẹo to bằng
đít chén ở thái dương, tóc không che nổi .
Thoạt đầu, trật tự chỗ ngồi không phải như vậy . Hồi mới vào lớp, tôi
ngồi ở ngoài rìa, kế tiếp là thằng Ngọc, rồi mới đến Hà Lan. Cho đến
hôm thằng Ngọc ị trong quần thì chỗ ngồi đươc. sắp xếp lại .
Hôm đó, đang giờ tập viết, cả lớp đang yên lặng hí hoáy viết bỗng
một cái mùi khủng khiếp tỏa ra cạnh chỗ tôi ngồi . Tôi nhăn mặt, nín
thở liếc sang, thấy Hà Lan đang đưa tay bịt mũi còn thằng Ngọc thì
đang ngọ nguậy với vẻ khổ sở, mặt tái xanh, mồ hôi lấm tấm trên
trán.
Trước khi tôi kịp đoán ra chuyện gì thì tụi bàn trên xôn xao quay
xuống, tay đứa nào cũng bịt mũi, còn mắt thì láo liên dò xét. Thấy
vậy, mặt thằng Ngọc chuyển từ xanh qua đỏ và nócúi gầm mặt
xuống bàn.
Ngay tức khắc, một đứa bàn trên đứng dậy tố cáo:
- Thưa thầy, trò Ngọc ị trong quần ạ !
Tin động trời đó khiến cả lớp nhốn nháo . Một số đứa che miệng
cười khúc khích. Những đứa khác nhăn mặt vẻ ghê tởm và nhổ
nước miếng luôn mồm. Còn thằng Ngọc thì nom thật tội nghiệp, đầu
nó mỗi lúc một cúi chúi xuống như muốn chui tọt luôn vào gầm bàn.
Thầy Phu đập thước xuống bàn để vãn hồi trật tự, rồi thầy sai một
đứa trong lớp chạy về nhà thằng Ngọc kêu mẹ nó lên.
Lát sau, mẹ thằng Ngọc tất tả chạy tới với thùng nước và miếng giẻ
trên tay, nách còn kẹp chiếc thau nhôm. Sau khi bế nó ra khỏi lớp,
mẹ nó quay vào chùi rửa, kỳ cọ thật sạch chỗ ngồi nơi nó gây ra tai
họa .

Sau ngày xui xẻo đó, thằng Ngọc mắc cỡ nghỉ học liền tù tì ba buổi .
Hôm nó đi học lại, cả lớp đều thấy mẹ nó cầm roi đi phiá sau .
Không có cái roi đó, chắc nó bỏ học luôn.
Bữa đó, Ngọc đi vào lớp len lén như rắn mồng năm, mắt nhìn chăm
chăm xuống đất, không dám ngó ngang ngó dọc. Biết nó chưa hết
xấu hổ, bọn tôi không nỡ chọc. Phần khác, bọn tôi sợ thầy Phu .
Thầy đe rồi, đứa nào hó hé về chuyện bữa trươc' sẽ bị phạt nhảy
cóc năm vòng sân. Nhảy ba vòng, mắt đã đổ hào quang, nhảy năm
vòng chắc xỉu luôn tại chỗ. Nghĩ vậy, đứa nào cũng ớn.
Cũng như tôi, thấy thằng Ngọc vào, Hà Lan tảng lờ không nhắc gì
chuyện cũ. Nhưng nó không cho Ngọc ngồi gần. Nó bảo tôi và thằng
Ngọc đổi chỗ cho nhau . Tất nhiên thằng Ngọc không dám phản đối .
Bây giờ nó chỉ mong đươc. yên thân.
Thoạt đầu tôi hơi ngần ngừ trước đề nghị của Hà Lan. Tôi sợ phải
ngồi vào cái chỗ kinh hoàng kia . Nhưng trước lời van nài khẩn thiết
của Hà Lan, nhất là trước đôi mắt long lanh lúc nào cũng mở to của
nó, cuối cùng tôi đành phải xiêu lòng. Dù sao thì mẹ thằng Ngọc
cũng đã chùi rửa kỹ lưỡng rồi, tôi tự trấn an như vậy và cảm thấy
yên tâm hơn.
Từ đó, tôi ngồi cạnh Hà Lan.

Chương 7
Hà Lan là một cô bé dễ thương và đặc biệt duyên dáng. Nét duyên
dáng của Hà Lan hoàn toàn bẩm sinh, nó không hề ý thức về những
cử chỉ mềm mại và kiểu cách của mình. Ngược lại, tôi luôn luôn tò
mò và thích thú quan sát những động tác "dễ ghét" của nó. Hà Lan
thường đưa tay vén tóc một cách đặc biệt, nó lắc đầu cho tóc hất
qua vai cũng đặc biệt không kém và những cú liếc xéo của nó bao
giờ cũng khiến tôi trố mắt nhìn. Nhưng sức mạnh chủ yếu của Hà
Lan nằm ở đôi mắt. Ðôi mắt có hàng mi dài, lúc nào cũng mở to, hồn

nhiên và ngơ ngác. Ðôi mắt đó lúc bấy giờ đã khiến tôi buộc lòng đổi
chỗ ngồi với thằng Ngọc và sau này cũng đôi mắt đó làm khổ tôi ghê
gớm. Hồi nhỏ, tôi thích nhìn vào đôi mắt của Hà Lan, soi mình trong
đó, và vẩn vơ so sánh chúng với những viên bi trong suốt, những
viên bi "quí tộc" chỉ có bọn học trò trường thầy Phu chúng tôi những đứa trẻ chỉ quen chơi với những viên bi làm từ trái mù u phơi
khô thì đó chỉ là những ước mơ . Lớn lên, đôi mắt của Hà Lan lại gợi
tôi nghĩ đến bầu trời và dòng sông, đến những ước mơ dịu dàng của
tình yêu và khi đó tôi không còn đủ can đảm để nhìn lâu vào đôi mắt
nó như ngày xưa thơ dại .
Dù vậy, Hà Lan không phải là cô bé hoàn toàn dịu dàng. Có lúc nó tỏ
ra cực kỳ bướng bỉnh. Nhiều lần, sự ngang ngạnh vô lý của Hà Lan
khiến tôi giận phát khóc, tôi nghỉ chơi với nó cả tuần nhưng rồi sau
đó, buồn bã và nhớ nhung, tôi lại làm lành với nó. Số tôi thế, yếu
đuối và dễ mềm lòng ngay từ nhỏ tôi đã biết thế nào là... khổ vì phụ
nữ. Lớn lên, tình trạng càng tồi tệ hơn. Nhưng bất chấp tính khí thất
thường của Hà Lan, tôi vẫn yêu mến nó, người bạn gái đầu đời của
tôi, bằng một tình cảm trong trẻo và ấm áp.
Trước trường thầy Phu, bên kia đường là nhà ông Cửu Hoành, một
cơ ngơi rộng lớn với khoảnh sân rộng lát gạch, hồ nuôi cá và vườn
tược bao quanh. Bọn học trò chúng tôi chẳng biết và cũng chẳng
cần biết ông Cửu Hoành là ai . Chúng tôi chỉ biết trong vườn nhà
ông, cách cổng vào làm bằng những cây hoa giấy uốn cong khoảng
mười thước, có một cây thị xum xuê trái . Bọn tôi thường rủ nhau
lẻn vào đó nhặt những trái thị rụng vương vãi dưới gốc cây . Cây thị
già, cao to, khó trèo, nhà ông Cửu Hoành lại có hai con chó dữ sẵn
sàng xồ ra bất cứ lúc nào, vì vậy chẳng đứa nào trong bọn tôi dám
nghĩ đến chuyện trèo lên cây thị .
Có lần, thằng Ngọc đến trễ, những trái thị rụng đã bị bọn tôi vét
sạch, nó đánh bạo bám cây trèo lên. Bọn tôi sợ hãi chạy dạt cả ra
ngoài cổng, hồi hộp đứng nhìn vào . Ngọc vừa trèo lên tới chỗ chạc
ba thấp nhất, đang bám cành cây nghỉ mệt, những con chó nghe
động liền chạy túa ra bao vây gốc cây và đứng ngóc cổ sủa xối xả.
Thằng Ngọc ở trên cây run như cầy sấy, mặt tái mét. Lần đó, ông

Cửu Hoành đích thân dắt thằng Ngọc qua trường, méc với thầy Phu
. Dĩ nhiên Ngọc lãnh hình phạt nặng nhất. Nó nhảy cóc ba vòng sân,
tởn tới già.
Trước tấm gương của thằng Ngọc, chẳng đứa nào mơ tưởng đến
chuyện leo trèo nữa . Chúng tôi chỉ nhặt thị rụng. Trưa nào tôi cũng
đến lớp thật sớm. Hễ ăn cơm xong, vừa buông đũa, là tôi tót là khỏi
nhà. Nhét dấm dúi chiếc cặp vào ngăn bàn, tôi chạy ù qua vườn ông
Cửu Hoành, vừa lấm lét canh chừng mấy con chó vừa vội vã nhặt
những trái thị nằm lăn lóc trên cỏ. Có khi tôi phải giành nhau, kể cả
đấm đá, với những đứa cũng đến sớm như tôi . Nếu tôi nhặt thị cho
tôi thì tôi chẳng cần tả xung hữu đột làm gì cho u đầu sứt trán. Ðằng
này, tôi nhặt thị về cho Hà Lan.
Hà Lan rất mê những trái thị nhưng nó lại sợ hai con chó nhà ông
Cửu Hoành nên không dám bén mảng vào khu vườn như bọn con
trai . Tôi phải đi nhặt thị về cho nó.
Hà Lan không bao giờ ăn ngay . Mỗi khi tôi đưa thị cho nó, nó đều
đem bỏ vào cặp, trái nhỏ thì nó bỏ vào túi áo, chốc chốc lại lấy ra
đưa lên mũi hít lấy hít để.
Tôi nhìn trái thị vàng lườm trên tay nó, nhỏ nước dãi, giục:
- Sao mày không lột ra ăn?
- Ðể ngửi cho thơm!
Nói xong, Hà Lan bỏ tọt trái thị vào túi áo như để trêu tức tôi . Nhưng
thường thường, Hà Lan không nấn ná được lâu . Trước giờ ra về,
bao giờ nó cũng bóc thị ra và hai đứa tôi cùng ăn. Ăn xong, chúng
tôi không quên dán những mảnh vỏ thị lên bàn rồi ngoẹo cổ nhìn.
Những mảnh vỏ thị được bóc khéo khi dán lên bàn hoặc lên tường
trông giống hệt một bông hoa, có khi là hoa quì, có khi là hoa cúc đại
đóa, có khi là một loài hoa không tên nào đó màu vàng.
Người lớn lẫn trẻ con làng tôi đều thích trò này . Mỗi năm, đến mùa

thị chín, trên những bức vách và những cánh cửa của các ngôi nhà
trong làng lại bỗng nhiên xuất hiện vô số những bông hoa vàng.
Những bông hoa này hẳn nhiên do những tay nghịch ngợm nào đó
lén dán lên vào tối hôm trước nhưng rồi người ta cứ để mãi, chẳng
ai buồn gỡ xuống, kể cả chủ nhà, chỉ có thời gian và mưa gió mới
làm chúng tróc đi . Trong thời gian đó, khách đến làng tôi có cảm
giác như đi giữa một rừng hoa mênh mông và vàng rực. Ngay cả lũ
bướm cũng bị lầm. Chúng cứ lượn quanh trước các ngôi nhà từ
sáng đến chiều, mãi đến khi trời sụp tối, chợ Ðo Ðo đã lên đèn, bấy
giờ đói meo và thất vọng, chúng mới buồn rầu đập cánh bay đi .

Chương 8
Ðằng sau nhà tôi là một khu vườn rộng, trồng toàn chuối . Giữa
vườn lẻ loi một cái giếng đá mốc rêu . Nước giếng đục, chỉ dùng để
tưới cây và rửa chân. Nấu nướng, tắm táp và giặt giũ phải dùng
nước giếng làng. Giếng làng nằm trên con đường đất đỏ chạy
ngang cuối chợ, cách nhà tôi non một dặm đường. Mỗi ngày mẹ tôi
phải đi gánh nước từ sớm tinh mợ . Sáng thức giấc, nằm day trở
trên giường, hễ nghe tiếng va chạm leng keng, tôi biết ngay mẹ tôi
đang quảy thùng ra đi . Mẹ tôi lấy nước ở giếng Cây Duối . Làng tôi
còn có một cái giếng khác nữa, ở xa hơn, là giếng Bổng. Sau này,
hai giếng không đủ dùng cho cả làng, người ta đào thêm cái giếng
thứ ba, tức giếng Mới . Giếng Mới tất nhiên phải mới hơn hai cái cũ,
nó là cái giếng xi-măng duy nhất trong làng.
Nhưng nhà tôi trước sau vẫn lấy nước ở giếng Cây Duối . Ðó là thói
quen hay sự thủy chung, hơn ba mươi năm sau, nếm trải mọi ngọt
bùi và cay đắng của cuộc đời, tôi vẫn bị ám ảnh bởi câu hỏi vớ vẩn
này và không tìm ra câu trả lời .
Vào những đêm có trăng, tôi thường theo ba tôi xuống tắm ở giếng
Cây Duối . Tôi đứng trên nền giếng trơn rêu, sát ngoài rìa, trần
truồng và co ro, chờ ba tôi dội từng gàu nước. Hồi ấy tôi sợ nhất là
màn xát xà phòng. Xà phòng trên tóc tôi bao giờ cũng chảy vào mắt,

cay xè. Mỗi lần ba tôi áp cục xà phòng lên tóc tôi, tôi đều sợ hãi
nhắm tịt mắt lại . Chỉ sau khi dội hàng chục gàu nước, tôi mới dám
nhấp nháy mắt và he hé mở ra . Vậy mà mắt cứ cay . Lần nào tắm
xong, mắt tôi cũng đỏ hoe .
Ði tắm ở giếng làng vào những đêm trăng không chỉ có tôi là trẻ con.
Thỉnh thoảng Hà Lan cũng theo ba nó đi tắm.
Lần nào thấy tôi, nó cũng ngạc nhiên và mừng rỡ kêu lên:
- Ơ, Ngạn kìa !
Tiếng kêu của nó bao giờ cũng khiến tôi sung sướng đến đỏ mặt. Và
tôi nhe răng cười .
Hà Lan cũng tắm trần truồng như tôi . Nó không tỏ vẻ gì xấu hổ gì về
chuyện đó mặc dù nó cố tình không quay mặt về phía tôi . Tôi cũng
vậy, tôi quay lưng về phía Hà Lan và nghe rõ tiếng chân nó đang
nhảy loi choi trên nền giếng vì lạnh. Dù vậy thỉnh thoảng tôi vẫn
nghiêng mặt liếc về phía nó, một lần rồi hai lần và hơn nữa . Tôi cảm
thấy xấu hổ về hành động của mình nhưng tôi không cưỡng được
sự thôi thúc mạnh mẽ của trí tò mò. HàLan đi tắm không giống Hà
Lan đi học. Người nó đẫm nước và loáng ánh trăng, nom huyền
hoặc và xa lạ . Tôi chảng thấy nó giống chút nào với cô bé vẫn
thường ngồi cạnh trong lớp, thậm chí có lúc tôi chảng thấy đôi chân
nó đâu . Dường như nó biến vào ánh trăng. Những lúc đó, nó không
giống nó, nó giống một giấc mơ hơn.
Tôi mang cảm giác kỳ lạ đó về nhà và nói với bà tôi:
- Con gái cởi truồng khác với con gái mặc quần áo, bà ạ .
Bà tôi giật thót:
- Cháu nói con gái cởi truồng nào ?
- Con Hà Lan học chung lớp với cháu ấy mà ! - Tôi nghiêm trang

đáp - Khi nãy đi tắm cháu gặp nó. Nó cũng tắm truồng như cháu .
Cháu len lén dòm nó, thấy nó lạ ghê . Nó như đang bay lơ lửng, bà
ạ.
Bà tôi hừ giọng:
- Cháu hư lắm! Lần sau không được như vậ...